Blogiwyr Gwestai Newydd - Fi Yw'r Prif Weinidog gan Julia Manser

Date posted: November 20, 2014

Ysbrydolir blog Julia Manser gan weithiau Karen Mirza a Brad Butler ar gyfer Artes Mundi 6 gan gynnwys ‘Chi yw’r Prif Weinidog’ (arwydd neon) – sydd i’w gweld yn Chapter, a’r themâu sy’n ymwneud â phŵer, profiad y mae pobl wedi byw drwyddo a hunaniaeth a godir gan yr arddangosfa hon.
Dechreuodd yr adolygiad hwn mewn synfyfyrdod a brofais i yn y rhagddangosiad, pan fues i’n ystyried sut mae profiadau personol pawb yn siapio’r ffordd maen nhw’n gweld yr arddangosfa. Dw i wedi ymgymryd â hunaniaeth arall ar gyfer yr adolygiad hwn sy’n seiliedig ar un o’r darnau cyntaf a welais i o’r enw ‘Chi yw’r Prif Weinidog’. Fi yw’r blog hwn yn sianelu’r pŵer a hunaniaeth y Prif Weinidog o’r dras Etonaidd arferol a’r profiad y mae wedi byw drwyddo.

Fi YW’r Prif Weinidog.

Karen Mirza and Brad Butler, You Are The Prime Minister, 2014, Artes Mundi 6, Chapter, Courtesy: Waterside Contemporary, Image: Warren Orchard

I mi, mae Artes Mundi 6 yn dechrau yn nerbyniad y rhagddangosiad gyda’i win am ddim a’i gwahoddedigion dethol. Dw i’n nodi presenoldeb Syr Nicholas Serota, Cyfarwyddwr y Tate, ‘y dyn mwya pwerus yn y byd celf’ (Independent 1/11/14). Roedd y tair sioe yn Chapter yn ymdrin â themâu chwyldro, stumio’r cyfryngau, rheoli a thlodi, tra oedden ni, y gynulleidfa, yn fodlon ein byd yn llymeitian rhyw rioja arbenigol cysurus o ddrud.

Yng nghyffiniau’r bar yn Chapter, ceir delwedd lonydd fawr o fideo’n dangos y Margaret Thatcher Fendigaid sydd wedi’i difwyno â mwstash Hitleraidd a ddaw o ddarn o’r enw “Gofod Dwfn” gan y deuawd Karen Mirza a Brad Butler. Ar ei hwyneb, datganai graffiti mewn beiro ei bod ‘wedi lladd y dosbarth gweithiol’ – wnaeth hi ddim. Mi glywais sôn iddi ddinistrio’r glowyr a grym yr undebau ond waeth i ni heb orliwio pethau. Nesa, gwaith mwy dymunol o’r enw “Chi yw’r Prif Weinidog”. Ia wir, mi ydw i! Mi wnes i uniaethu’n syth â’r darn hwn am Eton, pob bendith arni, uned hyfforddi sefydledig i brif weinidogion. Digon oeraidd oedd fy ymateb i’r gofod nesa, fideo dwy sgrin rhyfedd yn dangos bomio’r gwesty ym Mumbai a slab seiliedig ar chwyldro – bu eraill yn crechwenu ar yr athrylith.

Nesa, dyma bortreadau ffotograffig hardd Sharon Lockhart yn dangos gweithwyr yn ystod eu toriad cinio ynghyd ag eitemau ar blinth oedd yn gysylltiedig â’u bywyd gwaith beunyddiol arferol. Hefyd roedd ei ffilm, munud a deugain o hyd, yn astudio gweithwyr wrth iddynt symud yn dorfol yn ystod eu toriad canol dydd gan ddangos dosbarth gweithiol byw a balch, heb ei ladd gan y Fonesig Thatcher.

I fyny’r grisiau, roedd ffilm ddogfen naw deg munud Renzo Martens yn dangos tlodi absoliwt. Roedd y dystiolaeth yn cynnwys plentyn dioddefus ifanc sy’n hanner llwgu yn dangos ei refr pothellog i’r camera. Mae’r gwaith hwn yn awgrymu bod tlodi a diffyg maeth yn rhan o brofiad plant o’r Congo oherwydd cyflogau is eu teuluoedd a weithiai i gwmnïau rhyngwladol. Buont yn dioddef yn fwy na ffermwyr ymgynhaliol lleol. Roedd gosodiad blwch golau, hefyd gan Martens, y tu allan i’r adeilad yn dangos ffoto o weithwyr yn y maes.

Ymlaen i Ffotogallery, adeilad hyfryd, sy’n gartref i ddau o Artes Mundiaid: Yr Ymwelwyr gan Ragnar Kjartansson, darn cerddorol, barddonol a rhamantaidd ar naw sgrin gyda phob sgrin yn cynnwys cerddor neu’r ensemble cyfan. Roedd yn swynol cael eistedd ar y llawr yn y gofod tywyll â’i garped newydd, yn profi penillion yn cael eu hailadrodd a chrescendo dwys. Sawl ystafell ysblennydd mewn plasty crachaidd yn Efrog Newydd oedd y lleoliad ar gyfer y recordiad pedair munud a thrigain hwn.

I lawr grisiau, roedd gweithiau cyferbyniol gan y Ffeminist/Comiwnydd/Actifydd Sanja Ivevokic a wnaeth beri i mi wylo bron. Roeddent yn cynnwys Linda Evangelista a modelau benywaidd eraill ar bosteri, cylchgrawn yn disgrifio profiadau erchyll cam-drin ‘domestig’ ac oddeutu 50 o asynnod anufudd yn cynrychioli actifyddion. Mi fydda i’n cyfrannu at loches asynnod yn rheolaidd. Mae mor bwysig cofio’r rhai sy’n cael eu cam-drin.

Ar ôl cael fy sgubo yn un o geir y llywodraeth draw i’r amgueddfa, mi ges i fy nghyfarch gan gelf berfformio ar y pafin?? Bywyd yn efelychu celf, a dweud y gwir! Roedd Undeb y PCS yn gwrthdystio ynglŷn â thoriadau yn amodau a chyflog staff yr amgueddfa. Derbyniais daflen yn ddigon cwrtais, a’i g’leuo hi draw i neuadd y canapés. Jioch bach arall o win, ambell araith grefftus, amneidio i’r pwysigion ac yn ôl i Artes Mundi 6.

Unwaith eto, mi ddes i wyneb yn wyneb â gwaith arall ar thema asgell chwith. Cynnig ar gyfer gwaith i’r dyfodol oedd gwaith Sanjan Ivekovic ar ben y grisiau. Braidd yn hy fel cyflwyniad i Artes Mundi 6, ynte? Tipyn bach fel cyflwyno braslun fel traethawd hir cyfan! Roedd yn cynnig ailadeiladu cofeb i ferthyr comiwnyddol a fyddai’n cael ei gwneud o frics a roddid gan sefydliadau menywod ac asgell chwith eraill.

I mewn i’r orielau cyfoes, ac fe’m cyfarchwyd gan gasgliad o waith gan Theaster Gates sydd wedi’i ysbrydoli gan systemau credoau, gan gynnwys rhan o do eglwys, Boli Affricanaidd, gafr ddefodol saer rhydd a ffilm yn cynnwys cerddoriaeth Gospel. Fel Cristion, mi ges i fy nghyffwrdd gan naws y ffilm ond baswn i wedi leicio tasa sŵn yr afr fecanyddol ar gledrau heb ei boddi’n llwyr.

Roedd gwaith Carlos Bunga “Exodus” oedd yn ymestyn o’r llawr i’r distiau’n wirioneddol anferth. Roedd ei bileri’n tyrru’n enfawr fel pileri cadeirlan gan ddilyn yn ddiwnïad o’r gwaith blaenorol. Trafodwyd pobl ar wasgar, trawma, y byrhoedlog a’r dros dro gan yr artist mewn sawl darn a leolir yma, gan gynnwys yr adeiledd cardfwrdd anferthol a ffilm ar sgrin isel oedd yn dangos, yn annwyl ddigon rywsut, fylb golau gwydr sy’n torri’n cael ei sticio’n ôl at ei gilydd â selotep.

Symudais i oriel Renzo Martens â’i hoglau siocled a oedd, fel ei waith yn Chapter, yn trafod Cyfalafiaeth, tlodi, adnoddau a chelf yn Affrica. Yn fwriadol amwys a chyfwynebiadol, doeddwn i ddim yn siŵr a oedd Renzo wrthi’n ddiddig yn cydweithio â Chyfalafiaeth, neu a oedd yn ffafrio ei diddymu a pham roedd o mor fodlon stumio’r cyfryngau ac yntau’n tynnu sylw at gamddefnydd o’r un peth. Trawsnewidiwyd yr olwg ar yr oriel Gymreig hon a’i hoglau gan ei ddefnydd o ddeunyddiau, artistiaid ac wynebau o’r Congo (ar werth am y pris teg o £39.99).

Nesa, gwaith gan Renata Lucas, a oedd yn annog yr ymwelydd i gyffwrdd ag o a’i symud. Gellid addasu’r slabiau trwm a adeiladwyd o bren haenog a handlenni i fod dan draed neu i sefyll yn dalog ar eu pennau ac roedd hyn yn herio fy meddyliau am bensaernïaeth. Be fasa’r Tywysog Siarl wedi’i ddweud tybed? A yw gofodau yn ein rheoli? A allwn ni gael hyd i ffyrdd gwahanol, heblaw’r rhai arfaethedig, o ddefnyddio gofodau? Teitl y gwaith yw ‘methiant’, er mewn Portiwgaleg yn wreiddiol. Teimlaf efallai fy mod i wedi colli rhywbeth yn y cyfieithiad.

Ymlaen â fi at ffilm fygythiol ddeugain munud gan Omer Fast yn cynnwys straeon ailadroddus am rieni’n croesawu gwahanol fersiynau ‘o’u mab’? Daniel yn ôl o’r rhyfel. Roedd yna ryw islais rhywiol anghynnes a delweddaeth ryfedd, ond roedd y ffilm wedi’i saethu’n wych. Yr awgrym yw y bydd trawma a wynebir gan gymdeithas yn cronni ynon ni i gyd a bydd atgof ohono’n codi’i ben yn y cenedlaethau a ddaw.

Bydd y paneli beirniadu’n penderfynu’n ddemocrataidd pwy fydd yn ennill £40,000. Sut byddan nhw’n dewis? Beth fydd enillydd terfynol y wobr anferthol yma’n edrych i’w wneud â hi? Mi faswn i’n tybio y basa’r holl artistiaid yn gwario arian y wobr mewn gwahanol ffyrdd. Gallai hyn fod yn ddigon i brynu tua blwyddyn yn Eton i blentyn artist – a phrynu’r pŵer go iawn! Nod Artes Mundi, elusen gofrestredig, yw ehangu cynulleidfa celf gyfoes yn rhyngweithiol drwy’r arddangosfa hon, sgyrsiau ac adnoddau eraill, e.e. blogiau, gan ddarparu cyfle, ar yr un pryd, i ennill yn bersonol – stori gyfalafol lwyddiannus!

Dw i’n siŵr y bydd profiad pawb o’r arddangosfa’n wahanol. Cododd gwestiynau, darparodd gyfle ar gyfer llawer o drafodaeth ac ysbrydolodd ymweliadau ag arddangosfeydd eraill yn y dyfodol. Mae gen i ddiddordeb mewn gwybod beth mae’r bobl eraill y mae’r arddangosfa hon yn gobeithio eu denu, yn meddwl ohoni. Synnwn i ddim na fydd eu barn yn wahanol hwyrach i Brif Weinidog a addysgwyd yn Eton. Fydd eu barn nhw’r un mor ddiddorol?

Bydd Julia Manser yn ymgymryd ag eisteddiad, sgwrs a thaith (y cwbl yn para awr ar ei hyd) o gwmpas Artes Mundi 6, ddydd Gwener 21 Tachwedd am 1yh. Gellir archebu lleoedd yn Amgueddfa Cymru ar y diwrnod

Image: Karen Mirza and Brad Butler, You Are The Prime Minister, 2014, Artes Mundi 6, Chapter, Courtesy: Waterside Contemporary, Image: Warren Orchard