Renzo Martens and the Institute for Human Activities

Date posted: December 12, 2013 Dychwelyd i arddangosfeydd

Mae’r artist o’r Iseldiroedd Renzo Martens yn byw ac yn gweithio yn Brussels ac yn Kinshasa. Mae’n adnabyddus am ei raglenni dogfen fideo dychanol a phoenus lle mae’n teithio i wledydd wedi’u rhwygo gan ryfel ac yn gosod ei hun yn hunanaddolus yng nghanol y brwydro, gan ddangos sut y mae gwylwyr y Gorllewin yn llyncu trawma pell. Yn 2012, cynorthwyodd Martens â sefydlu’r Athrofa ar gyfer Gweithgareddau Dynol a rhoi dechrau ar ei Rhaglen Foneddigeiddio bum mlynedd. Trwy wrthdroi strategol, mae Martens yn cynnig sylwadau ar y ffyrdd y mae cyfryngau’r Gorllewin yn darlunio’r byd anorllewinol.

Yn ei ffilm gyntaf ‘Pennod 1’ mae’r artist, ar ei ben ei hun a gyda chamera amatur bach, yn sleifio heibio ffiniau Chechen ac yn ymweld â gwersylloedd ffoaduriaid, pencadlys y Cenhedloedd Unedig a dinas Grozny a gafodd ei bomio. Fel cynulleidfa orllewinol rydym yn gyfarwydd â gweld y delweddau hyn o ryfel a gwrthdaro mewn darllediadau newyddion dyddiol ac ar raglenni teledu. Fodd bynnag, yn wahanol i’n disgwyliadau, nid oes gan Martens fawr o ddiddordeb yn nhristwch y bobl, ond yn hytrach mae ei ddiddordeb ynddo’i hun a’i stori garu bersonol. Yn hytrach na gofyn i’r ffoadur sut y maen nhw’n teimlo, mae’n gofyn iddynt: ‘beth ydych chi’n ei feddwl ohona i?’ Ac: ‘ydych chi’n credu fy mod i’n rhydd?’

Yn ‘Pennod 3’ mae Martens yn teithio i wlad doredig y Congo, yn cyfweld â ffotograffwyr, perchnogion planhigfeydd a phobl leol; mae’n actio rôl newyddiadurwr, gwladychwr, cenhadwr modern a gweithiwr cymorth datblygu. Mae ei ffilm yn canolbwyntio ar un sylw: tlodi yw cynnyrch allforio mwyaf Affrica, ac, megis adnoddau naturiol eraill y Congo, caiff ei ecsbloetio gan y Gorllewin trwy’r cyfryngau. Gan roi darlithoedd hyderus i bobl leol ar syniadau ynghylch trin tlodi fel nwyddau, mae’n eu hannog i werthu eu lluniau eu hunain o newyn a marwolaeth, a pheidio â gadael i ffotonewyddiadurwyr y Gorllewin elwa o’u trychineb dyngarol.